Maximilian
Cổ động viên
Do những sai lầm nghiêm trọng khi thi công, cửa hàng bách hóa Sampoong sụp đổ hoàn toàn chỉ trong 20 giây sau 5 năm khai trương, gây nên thảm họa khiến 1.500 người bị chôn vùi.
Sau Thế vận hội Seoul 1988, để thúc đẩy doanh nghiệp trong nước phát triển, Hàn Quốc ban hành quy định cấm các nhà thầu quốc tế tham gia dự án xây dựng. Điều này dẫn đến sự bùng nổ của các công ty xây dựng trên khắp cả nước, mỗi công ty đều cố gắng đẩy nhanh tiến độ dự án để kiếm được nhiều tiền hơn. Kết quả là các tòa nhà mọc lên khắp nơi, trong đó có cửa hàng bách hóa Sampoong.
Cửa hàng bách hóa Sampoong từng là biểu tượng một thời ở Seoul. Ảnh: Seoul Research Data Service
Cửa hàng bách hóa có màu hồng nổi bật, nằm ở vị trí đắc địa tại quận Seocho, trở thành một trong những địa danh nổi tiếng của Seoul vào thời điểm đó. Tòa nhà chia thành hai tòa A và B, được kết nối bởi hành lang thông tầng. Tòa A có 5 tầng nổi và 4 tầng hầm, bày bán từ thiết bị gia dụng, nội thất đến các loại mỹ phẩm, phụ kiện.
Với mặt hàng đa dạng và lượng khách đông đảo, cửa hàng bách hóa Sampoong có ít nhất 1.000 nhân viên. Lượng khách mỗi ngày lên tới 40.000, doanh thu hàng tuần khoảng 4 triệu USD.
Ngày thảm họa ập đến
8h thứ năm ngày 29/6/1995, quản lý trực ca của cửa hàng bách hóa Sampoong đến nơi làm việc. Như thường lệ, việc đầu tiên ông làm là kiểm tra những ghi chú do nhân viên để lại tối hôm trước.
Theo ghi chú, quản lý biết được rằng tối qua thi thoảng có những tiếng động lạ phát ra từ tầng trên cùng. Điều này thường xảy ra vì việc lắp đặt ba dàn điều hòa lớn ở tầng thượng cách đây hai năm đã gây ra vết nứt trên sàn mái trong quá trình di chuyển. Nghĩ vấn đề này không mới, quản lý không để tâm.
10h, cửa hàng bách hóa Sampoong mở cửa. Rất nhiều khách hàng đến mua sắm nhờ chương trình khuyến mãi.
Tuy nhiên, không lâu sau khi mở cửa, một nhân viên phục vụ tại nhà hàng Chunwon ở tầng 5 tòa A báo cáo rằng có nhiều vết nứt xung quanh một cây cột, sàn nhà bị sụt lún rõ rệt. Vì an toàn, nhân viên tòa nhà đã đóng cửa nhà hàng và treo biển đang bảo trì ở lối vào. Nhờ được tan làm sớm, các nhân viên nhà hàng thoát nạn.
Gần trưa, khách ở tầng 4 nghe thấy tiếng gạch nứt trên trần nhà, ngay sau đó là những vết nứt trên sàn nhà, một số rộng tới 10 cm, và cảm thấy tòa nhà bắt đầu rung nhẹ.
Quản lý ca trực lập tức lên tầng cao nhất để kiểm tra. Ông nhận định rằng vấn đề nằm ở dàn điều hòa không khí rung lắc quá mức khi đang hoạt động công suất lớn. Quản lý quyết định tắt máy điều hòa và thông báo qua loa: "Hệ thống điều hòa bị trục trặc, cần sửa chữa trong một ngày".
Dù tức giận, khách hàng vẫn tiếp tục mua sắm, nghĩ rằng khi nào thấy nóng rồi hẵng ra ngoài.
16h, quản lý ca trực báo cáo vấn đề nứt sàn cho ban lãnh đạo cấp cao và Chủ tịch Lee Joon của bộ phận xây dựng Tập đoàn Sampoong.
Ban lãnh đạo lập tức liên hệ với kỹ sư kết cấu phụ trách xây dựng tòa nhà để đến hiện trường kiểm tra. Sau khi khảo sát, kỹ sư phát hiện khả năng chịu tải của toàn bộ tòa nhà đã đạt đến giá trị tới hạn, có thể sụp đổ bất cứ lúc nào.
Tuy nhiên, Chủ tịch Lee không chấp nhận đóng cửa bách hóa ngay lập tức vì "giờ cao điểm buổi tối sắp đến", không thể để thiệt hại doanh thu. Dù nói vậy, Lee vẫn nhanh chóng rời khỏi tòa nhà cùng nhân viên quản lý mà không hề thông báo cho con dâu cũng đang làm việc ở đó.
Khách hàng và nhân viên của cửa hàng bách hóa hoàn toàn không hay biết mối nguy hiểm cận kề.
17h, một khu vực lớn trên sàn tầng 4 và 5 bị sụt lún, buộc nhân viên phải đóng tất cả lối đi dành cho khách lên hai tầng này.
17h47, tiếng nổ lớn vang lên từ tầng trên cùng. Lúc này, các nhân viên mới nhận thấy điều bất ổn, lập tức báo động và tổ chức sơ tán. Tuy nhiên, vì đang giờ cao điểm, việc sơ tán đám đông trong thời gian ngắn là điều không thể.
17h57, sau tiếng nổ lớn, dàn điều hòa không khí ở tầng trên cùng rơi xuống tầng 5 vốn đã nứt vỡ. Phản ứng dây chuyền sau đó khiến tòa nhà sụp đổ tan tành chỉ trong 20 giây. Ước tính ít nhất 1.500 người bị chôn vùi.
Hiện trường tòa nhà bách hóa Sampoong sụp đổ. Ảnh: Yonhap
Nỗ lực giải cứu
Khi lực lượng cứu hộ đến hiện trường, họ phát hiện tình hình vô cùng nghiêm trọng, 4 tầng hầm của tòa A đã bị lấp hoàn toàn.
Ngày hôm sau, 30/6, cần cẩu và các thiết bị cứu hộ hạng nặng đưa đưa đến, nhưng hầu hết nạn nhân được tìm thấy đều bị đè biến dạng nghiêm trọng. Cùng ngày, chính quyền Seoul quyết định tạm dừng hoạt động cứu hộ do lo ngại phần còn lại của tòa nhà sẽ tiếp tục sụp đổ gây thương vong. Hơn 500 người, chủ yếu là gia quyến của các nạn nhân, đã biểu tình phản đối, đụng độ với cảnh sát.
Trước áp lực dư luận, sáng ngày thứ ba, chính phủ dùng dây cáp thép và dây điện để gia cố bức tường phía bắc của cửa hàng bách hóa, ngăn không cho nó sụp đổ và tiếp tục nỗ lực cứu hộ.
Sau nhiều ngày chạy đua, đội cứu hộ đã đưa được 937 người bị thương và 502 nạn nhân thiệt mạng ra khỏi đống đổ nát.
Hai mặt tòa nhà phải được gia cố mới có thể tiếp tục cứu hộ. Ảnh: Yonhap
Một số người sống sót đáng kinh ngạc trong thảm họa này. Ngày 11/7, 12 ngày sau vụ việc, đội cứu hộ tìm thấy Yoo Ji-won, nhân viên cửa hàng gốm sứ 18 tuổi. Cô bị mắc kẹt trong một không gian chỉ bằng nửa buồng điện thoại công cộng, sống sót nhờ nước mưa nhỏ giọt từ các khe hở trên đống đổ nát.
Một người sống sót khác là Choi Myung-seok, sinh viên 21 tuổi. Choi đang đến nhà hàng thì cảm thấy tòa nhà rung chuyển nên vội vàng nằm xuống, lúc tỉnh dậy thấy xung quanh tối đen như mực. Choi sinh tồn bằng cách uống nước mưa và ăn bìa carton.
Người sống sót cuối cùng, Park Seung-hyun, nhân viên bán quần áo trẻ em 19 tuổi, được giải cứu 17 ngày sau vụ việc. Khi lực lượng cứu hộ tìm thấy, cô vẫn trong tình trạng tốt ngoại trừ đầu gối trái bị bầm tím và trầy xước.
"Nước mưa" mà hai người sống sót nhắc đến, ngoài mưa thật, là nước nhân tạo được phun để giảm bụi và khói. Nhưng một số nạn nhân bị mắc kẹt dưới đống đổ nát vốn sống sót sau vụ sập nhà lại chết chìm vì mưa và phun nước.
Để tưởng nhớ những nạn nhân, một tượng đài cao 12 m được dựng lên tại công viên sinh thái Yangjae ở Seoul.
(còn tiếp bên dưới)
