Maximilian
Cổ động viên
Tháng 9 năm 1900, Tử Cấm Thành chìm trong hoảng loạn. Tiếng súng của Liên quân tám nước đã cận kề cửa ngõ Bắc Kinh. Giữa lúc "dầu sôi lửa bỏng", mạng sống của cả hoàng tộc đang treo trên sợi tóc, Từ Hi Thái hậu lại có một quyết định khiến hậu thế phải rùng mình: Bà không vội lên xe ngựa đi lánh nạn ngay, mà nhất quyết phải dừng lại để... xử tử một người phụ nữ.
Nạn nhân không ai khác chính là Trân Phi - người vợ được vua Quang Tự sủng ái nhất. Tại sao trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Từ Hi vẫn đủ "thảnh thơi" để thực thi một bản án tử hình tàn khốc đến vậy? Có thực sự chỉ đơn giản là vì lo sợ sự an nguy của tôn thất như lời bà nói?
Mối thâm thù từ sự "khác biệt" và những lời gièm pha
Để hiểu tại sao Từ Hi lại căm ghét Trân Phi đến tận xương tủy, phải nhìn vào xuất thân của vị phi tần này. Khác với những tiểu thư khuê các chỉ biết "tam tòng tứ đức" trong cung, Trân Phi lớn lên tại Quảng Châu – cửa ngõ giao thương nhộn nhịp bậc nhất lúc bấy giờ.
Tư tưởng tiến bộ: Trân Phi sớm tiếp xúc với tri thức phương Tây, yêu thích nhiếp ảnh, thích mặc nam phục và có chính kiến riêng về thời cuộc.
Sự đồng điệu với nhà vua: Trong khi vua Quang Tự ngột ngạt dưới cái bóng của Từ Hi, Trân Phi xuất hiện như một làn gió mới. Họ không chỉ là vợ chồng mà còn là những "đồng chí" cùng chí hướng trong công cuộc cải cách đất nước.
Sự sủng ái thái quá của vua dành cho Trân Phi vô tình đẩy Hoàng hậu Long Dụ (cháu gái của Từ Hi) vào cảnh ghẻ lạnh. Theo nhiều ghi chép lịch sử, Long Dụ đã không ít lần "thêm mắm dặm muối", kể tội Trân Phi trước mặt Thái hậu, khiến mối quan hệ giữa mẹ chồng - nàng dâu này vốn đã căng thẳng lại càng thêm thù hận.
"Tội danh" chỉ là cái cớ?
Năm 1894, Trân Phi bị khép vào tội "mua quan bán tước" và "can dự triều chính". Bà phải chịu hình phạt Sỉ y đình trượng – một nhục hình tàn khốc: bị lột sạch y phục và đánh bằng gậy ngay trước mặt thuộc hạ.
Góc nhìn lịch sử: Thực tế, việc "mua quan bán tước" (Quyên nạp) là chuyện công khai để cứu vãn ngân khố nhà Thanh lúc bấy giờ. Cái gai thực sự trong mắt Từ Hi chính là việc Trân Phi ủng hộ Biến pháp Mậu Tuất, cổ xúy nhà vua giành lại quyền lực từ tay bà.
Trân Phi.
Cái kết bi thảm bên miệng giếng Trinh Thuận
Quay trở lại thời điểm liên quân tiến đánh Bắc Kinh. Khi Trân Phi bị lôi ra từ lãnh cung, Từ Hi đưa ra lý do đầy đạo mạo: "Quân phương Tây sắp vào rồi, ngươi xinh đẹp như vậy, nếu bị chúng làm nhục sẽ bôi tro trát trấu vào mặt tổ tiên. Chi bằng..."
Trân Phi van xin được gặp vua Quang Tự nhưng chỉ nhận lại sự quát mắng tàn nhẫn. Bà bị hai thái giám cưỡng chế, ném xuống giếng sâu ngay cạnh cổng Trinh Thuận khi mới tròn 25 tuổi.
Tại sao Từ Hi lại ra tay vào đúng lúc nước mất nhà tan?
Đây chính là câu hỏi mà nhiều người thắc mắc. Tại sao không đưa đi theo, hoặc cứ mặc kệ bà ở lại lãnh cung? Câu trả lời nằm ở sự tàn độc trong nghệ thuật kiểm soát của Từ Hi Thái hậu:
Triệt hạ hy vọng của Quang Tự: Theo các nhà nghiên cứu lịch sử từ Sohu và các tài liệu về triều Thanh, việc giết Trân Phi là đòn giáng mạnh mẽ vào tinh thần của vua Quang Tự. Từ Hi muốn khẳng định một thông điệp tàn nhẫn: Dù là Hoàng đế, ông cũng không thể bảo vệ nổi người phụ nữ mình yêu, và mọi thứ của ông đều nằm trong lòng bàn tay bà.
Ngăn chặn mầm mống phản kháng: Từ Hi lo sợ nếu để Trân Phi sống sót hoặc rơi vào tay quân phương Tây, vị phi tần thông minh này có thể trở thành "con bài" chính trị giúp Quang Tự lật đổ bà sau này.
Sự đố kỵ của người đàn bà nắm quyền: Từ Hi không chấp nhận bất kỳ người phụ nữ nào khác có sức ảnh hưởng lên chính trị và lên trái tim của Hoàng đế.
Thông tin bổ sung (Nguồn: Wikipedia & Thanh Sử Cao): Sau khi liên quân rút đi và triều đình trở về Bắc Kinh, để xoa dịu dư luận và linh hồn người quá cố, Từ Hi đã phải ra vẻ hối lỗi, cho vớt thi thể Trân Phi lên và phong làm "Trân Quý Phi". Tuy nhiên, cái giếng nơi bà gieo mình vẫn tồn tại đến ngày nay trong Cố Cung như một minh chứng cho sự nghiệt ngã của quyền lực chốn thâm cung.
Cận cảnh cuộc trục vớt đầy ám ảnh
Theo những ghi chép từ lời kể của người trực tiếp tham gia trục vớt, mảnh chiếu ấy chính là thứ duy nhất bao bọc lấy thân xác Trân Phi khi bà bị ném xuống giếng sâu. Một năm ngâm mình trong nước, thi thể của vị sủng phi đã biến dạng đến mức không thể nhận dạng, khiến những người có mặt đều phải bàng hoàng và xót xa.
Đáng chú ý, toàn bộ khu vực từ cổng Trinh Thuận đến Nhạc Thọ Đường ngay lập tức bị phong tỏa, biến thành một "vùng cấm" bất khả xâm phạm. Tiếng tụng kinh niệm Phật vang lên không dứt, khói hương nghi ngút bao trùm không gian u tịch của cung đình.
Miệng giếng nơi Trân Phi bỏ mạng.
Các pháp sư đã thực hiện điệu nhảy Tát Mãn – một nghi thức tâm linh đặc thù của người Mãn Châu – nhằm dẫn dắt linh hồn của bà quay trở về Cảnh Nhân Cung. Trong không khí tang thương ấy, người ta thấy sự có mặt của gia đình Trân Phi và người chị gái là Cẩn Phi, nhưng lại thiếu vắng một bóng hình quan trọng nhất...
Sự vắng mặt khó hiểu của Hoàng đế Quang Tự
Nhiều người tự hỏi: Tại sao trong giây phút cuối cùng để tiễn đưa người phụ nữ mình yêu thương nhất, vua Quang Tự lại tuyệt nhiên không xuất hiện? Phải chăng tình quân vương vốn dĩ mỏng manh như sương khói?
Góc nhìn từ tư liệu lịch sử: Để hiểu rõ hơn về bối cảnh này, chúng ta cần nhìn vào những ghi chép chính thống về mối quan hệ giữa Từ Hi Thái hậu và Quang Tự trong giai đoạn này:
Sự kìm kẹp của Từ Hi: Theo tờ Sina History và các nghiên cứu về triều đại nhà Thanh, thời điểm Trân Phi bị sát hại cũng là lúc phái Duy Tân thất bại, vua Quang Tự bị Từ Hi Thái hậu giam lỏng tại Doanh Đài. Mọi hành động của ông đều bị giám sát chặt chẽ.
Nỗi đau không thể nói thành lời: Theo nguồn tin từ Qulishi (Trang nghiên cứu lịch sử Trung Quốc), việc Quang Tự không có mặt tại hiện trường không phải vì ông cạn tình, mà thực tế ông không hề có quyền tự quyết. Việc ông có mặt tại lễ tế hay không hoàn toàn phụ thuộc vào ý muốn của Từ Hi. Có thông tin cho rằng, Quang Tự chỉ có thể âm thầm đau xót trong nơi bị giam giữ, nghe tiếng kinh cầu vọng lại từ xa mà bất lực.
Đáp án cho sự mất tích của bậc quân vương
Thực tế, sự vắng mặt của Quang Tự tại buổi trục vớt chính là bi kịch lớn nhất của một vị hoàng đế bù nhìn.
Vào ngày thi thể Trân Phi được đưa lên từ miệng giếng lạnh lẽo, Quang Tự vẫn đang chịu án "giam lỏng" và bị tước đoạt mọi quyền hành. Từ Hi Thái hậu đã khéo léo biến cuộc trục vớt thành một nghi lễ tôn giáo để xoa dịu dư luận, nhưng tuyệt đối không cho phép Quang Tự đến gần để tránh việc ông khơi dậy ý chí phản kháng hoặc đau lòng quá độ mà ảnh hưởng đến sự kiểm soát của bà.
Mảnh chiếu mục nát và sự vắng bóng của người tình năm ấy đã vĩnh viễn trở thành vết sẹo sâu hoắm trong lịch sử Thanh triều, minh chứng cho một tình yêu đẹp nhưng lại bị vùi dập bởi quyền lực tàn khốc chốn thâm cung.
Lời kết: Cái chết của Trân Phi không chỉ là một bi kịch tình yêu, mà còn là kết cục tất yếu của một người phụ nữ đi trước thời đại, dám thách thức trật tự cũ và uy quyền của "Lão Phật Gia" tàn bạo nhất lịch sử Trung Hoa.
Sửa lần cuối: