Hà Nội Phố_95
Cổ động viên
Khi nói về tài phiệt và hội kín, mình đã lên các bài về phương Tây có Skull and Bones, Bilderberg, còn Nhật Bản có một thứ hoàn toàn khác: Keiretsu.
Keiretsu không phải là một hội kín với nghi thức bí mật hay áo choàng đen. Đây là một mạng lưới kinh tế - tài chính khép kín được xây dựng dựa trên quan hệ huyết thống, hôn nhân, chéo cổ phần và nợ lẫn nhau giữa các tập đoàn khổng lồ. Nó tồn tại công khai nhưng hoạt động lại cực kỳ kín đáo và khó thâm nhập.
(Hình ảnh do AI tạo dựng)Các Keiretsu lớn nhất Nhật Bản bao gồm:
Những cái tên này kiểm soát gần như toàn bộ nền kinh tế Nhật Bản từ sau Thế chiến II cho đến nay.
Họ liên kết với nhau theo kiểu “gia tộc kinh tế”. Các công ty trong cùng một Keiretsu sẽ:
Nhờ cơ chế này, một công ty gặp vấn đề sẽ được cả “đại gia đình” cứu trợ. Ngược lại, họ cũng có thể dồn sức dìm chết đối thủ bên ngoài một cách cực kỳ hiệu quả.
Đây mới là phần nhiều người ngại nói đến.
Keiretsu bị chỉ trích rất mạnh vì đã tạo ra một hệ thống độc quyền mềm cực kỳ tinh vi. Họ kiểm soát chuỗi cung ứng từ nguyên liệu thô đến sản phẩm cuối cùng, khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa gần như không có cơ hội chen chân. Nhiều công ty Nhật Bản dù có công nghệ tốt nhưng vẫn chết dần vì không tiếp cận được thị trường và nguồn vốn.
Hệ thống chéo cổ phần còn làm giảm tính minh bạch và trách nhiệm của ban lãnh đạo. Cổ đông nhỏ lẻ gần như không có tiếng nói. Nhiều vụ bê bối lớn ở Nhật Bản (Olympus, Toshiba, Mitsubishi Motors, Takata…) đều có bóng dáng của văn hóa “bảo vệ lẫn nhau” trong Keiretsu.
Thậm chí, sau khi Nhật Bản “mất thập kỷ” (Lost Decade) từ những năm 90, nhiều nhà kinh tế cho rằng một phần nguyên nhân chính là do Keiretsu quá cứng nhắc, thiếu sáng tạo và bảo vệ lẫn nhau đến mức kìm hãm sự phát triển của cả nền kinh tế.
Dù chính phủ Nhật đã nhiều lần cố gắng cải tổ (đặc biệt sau khủng hoảng tài chính 1997), nhưng đến năm 2026, Keiretsu vẫn tồn tại rất mạnh mẽ dưới hình thức mới – tinh vi và khó phát hiện hơn.
Keiretsu có phải là hình thức tài phiệt tinh vi và bền vững nhất thế giới không? Hay đây chính là một trong những lý do khiến kinh tế Nhật Bản bị “bế tắc” trong nhiều thập kỷ?
Mình thấy Keiretsu là một mô hình cực kỳ thông minh nhưng cũng cực kỳ nguy hiểm. Nó giúp Nhật Bản phát triển thần tốc sau chiến tranh, nhưng cũng chính nó có thể là rào cản lớn nhất cho sự đổi mới và cạnh tranh lành mạnh.
Các bạn đã nghiên cứu về kinh tế Nhật thì chia sẻ thêm góc nhìn đi. Keiretsu là “lá chắn” hay “xiềng xích” của nền kinh tế Nhật Bản hiện nay?
Keiretsu không phải là một hội kín với nghi thức bí mật hay áo choàng đen. Đây là một mạng lưới kinh tế - tài chính khép kín được xây dựng dựa trên quan hệ huyết thống, hôn nhân, chéo cổ phần và nợ lẫn nhau giữa các tập đoàn khổng lồ. Nó tồn tại công khai nhưng hoạt động lại cực kỳ kín đáo và khó thâm nhập.
(Hình ảnh do AI tạo dựng)
- Mitsubishi Group
- Mitsui Group
- Sumitomo Group
- Fuyo Group
- Sanwa Group
- Dai-Ichi Kangyo Group
Những cái tên này kiểm soát gần như toàn bộ nền kinh tế Nhật Bản từ sau Thế chiến II cho đến nay.
Cách Keiretsu vận hành
Họ liên kết với nhau theo kiểu “gia tộc kinh tế”. Các công ty trong cùng một Keiretsu sẽ:
- Chéo sở hữu cổ phần lẫn nhau (cross-shareholding)
- Dùng chung ngân hàng chính (main bank)
- Ưu tiên mua bán hàng hóa, dịch vụ nội bộ
- Hỗ trợ nhau khi một thành viên gặp khó khăn
- Kết hôn chéo giữa con cháu các gia tộc để củng cố liên minh
Nhờ cơ chế này, một công ty gặp vấn đề sẽ được cả “đại gia đình” cứu trợ. Ngược lại, họ cũng có thể dồn sức dìm chết đối thủ bên ngoài một cách cực kỳ hiệu quả.
Mặt tối của Keiretsu
Đây mới là phần nhiều người ngại nói đến.
Keiretsu bị chỉ trích rất mạnh vì đã tạo ra một hệ thống độc quyền mềm cực kỳ tinh vi. Họ kiểm soát chuỗi cung ứng từ nguyên liệu thô đến sản phẩm cuối cùng, khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa gần như không có cơ hội chen chân. Nhiều công ty Nhật Bản dù có công nghệ tốt nhưng vẫn chết dần vì không tiếp cận được thị trường và nguồn vốn.
Hệ thống chéo cổ phần còn làm giảm tính minh bạch và trách nhiệm của ban lãnh đạo. Cổ đông nhỏ lẻ gần như không có tiếng nói. Nhiều vụ bê bối lớn ở Nhật Bản (Olympus, Toshiba, Mitsubishi Motors, Takata…) đều có bóng dáng của văn hóa “bảo vệ lẫn nhau” trong Keiretsu.
Thậm chí, sau khi Nhật Bản “mất thập kỷ” (Lost Decade) từ những năm 90, nhiều nhà kinh tế cho rằng một phần nguyên nhân chính là do Keiretsu quá cứng nhắc, thiếu sáng tạo và bảo vệ lẫn nhau đến mức kìm hãm sự phát triển của cả nền kinh tế.
Dù chính phủ Nhật đã nhiều lần cố gắng cải tổ (đặc biệt sau khủng hoảng tài chính 1997), nhưng đến năm 2026, Keiretsu vẫn tồn tại rất mạnh mẽ dưới hình thức mới – tinh vi và khó phát hiện hơn.
(Keiretsu gần như tao túng các tập đoàn và công ty trong nước)
Bạn nghĩ sao?
Keiretsu có phải là hình thức tài phiệt tinh vi và bền vững nhất thế giới không? Hay đây chính là một trong những lý do khiến kinh tế Nhật Bản bị “bế tắc” trong nhiều thập kỷ?
Mình thấy Keiretsu là một mô hình cực kỳ thông minh nhưng cũng cực kỳ nguy hiểm. Nó giúp Nhật Bản phát triển thần tốc sau chiến tranh, nhưng cũng chính nó có thể là rào cản lớn nhất cho sự đổi mới và cạnh tranh lành mạnh.
Các bạn đã nghiên cứu về kinh tế Nhật thì chia sẻ thêm góc nhìn đi. Keiretsu là “lá chắn” hay “xiềng xích” của nền kinh tế Nhật Bản hiện nay?